Biznes

Uważa się, że mechanizmy protekcjonizmu powinny służyć ochronie rozwijających się gałęzi przemysłu, trudno jest bowiem niewielkim firmom rodzimym skutecznie konkurować z większymi i posiadającymi ustaloną pozycję na rynku firmami amerykańskimi czy japońskimi, na przykład w dziedzinie produkcji komputerów. Zagraniczni producenci działają na szerszą skalę, dysponują większymi zasobami finansowymi i prawdopodobnie także lepiej wykwalifikowaną siłą roboczą czy lepszymi warunkami technicznymi. Dlatego uważa się, że wprowadzenie pewnych mechanizmów ochronnych w tej sytuacji umożliwiłoby rozwój i stabilizację produkcji rodzimej, zdobycie doświadczeń i lepszych technologii pozwalających na skuteczne konkurowanie na rynku w przyszłości. Wówczas dopiero można by znieść ograniczenia importowe. Aby chronić tradycyjną wytwórczość rzemieślniczą i drobnych rolników należy również ograniczyć import niektórych towarów. W wielu krajach europejskich rolnictwo od dawna objęte jest polityką protekcjonizmu.
Część ekonomistów stoi jednak na stanowisku, że polityka protekcjonizmu jest osłoną dla firm mało wydajnych i produkujących towary niskiej jakości. Firmy, które nie są zmuszone do konkurencji nie mają bowiem motywacji do zwiększenia własnej wydajności i jakości produkcji. Dlatego jest mało prawdopodobne, aby sektory przemysłu podlegające ochronie zdołały rozwinąć się na tyle, by mogły stać się ... czytaj dalej

Wielu ekonomistów jest zdania, że w wyniku wprowadzenia wysokich taryf doszło w latach 30. jedynie do zaostrzenia sytuacji i wystąpienia kryzysu także w innych państwach. Zamknięcie rynków zagranicznych dla towarów importowanych zaowocowało zmniejszeniem popytu i zmusiło wielu zagranicznych producentów do wycofania się z rynku oraz do masowych zwolnień. Tego rodzaju polityka prowadziła z kolei do działań odwetowych ze strony innych państw, które również nakładały taryfy celne na towary importowane. W latach 30. wysokie taryfy celne ustalone przez USA doprowadziły do uruchomienia tzw. taryf odwetowych niemal na całym świecie. Handel międzynarodowy wówczas zamarł. Stosowane współcześnie taryfy i ograniczenia niejednokrotnie również mają charakter cła odwetowego. Gdy w 1999 r. kraje
Unii Europejskiej zakazały sprowadzania wołowiny z USA ze względu na podwyższony poziom sterydów w mięsie, Stany Zjednoczone odpowiedziały wprowadzeniem ograniczeń w zakresie importu towarów z państw Unii.
Zwolennicy protekcjonizmu twierdzą, że firmy rodzime nie są w stanie konkurować z zagraniczną tanią siłą roboczą. W ostatnich latach przedstawiciele przemysłu tekstylnego i odzieżowego w krajach Zachodu odwoływali się do takiego uzasadnienia stojąc w obliczu konkurencji tanich towarów z państw azjatyckich, gdzie pensje pracowników stanowią jedynie niewielki procent zarobków europejskich i amerykańskich. ... czytaj dalej

Najbardziej popularnym sposobem ochrony rynku są taryfy i opłaty celne, tj. podatki nakładane na towary importowane i – znacznie rzadziej – towary eksportowane. Każdy kraj stosuje taryfy celne w odniesieniu do niektórych towarów importowanych. Oznacza to, że importer musi wpłacić do kasy skarbu państwa sumę odpowiadającą części ceny wyjściowej artykułu. W efekcie cena artykułu importowanego na rynku wzrasta i jest on mniej atrakcyjny dla konsumentów. Przykładowo, ustalone na odpowiednio wysokim poziomie taryfy celne na samochody sprowadzane z Niemiec powodowałyby, że cena samochodu importowanego byłaby znacznie wyższa od ceny pojazdów produkowanych w kraju, co umożliwiałoby producentowi polskiemu utrzymanie się na rynku. Taryfy celne na towary importowane są korzystne dla rodzimych producentów, ponieważ przy utrzymaniu stosunkowo wysokich cen, wzrastają wówczas obroty handlowe firm.
W niektórych państwach stosuje się także taryfy celne w odniesieniu do towarów eksportowanych. W Brazylii, na przykład, jednym ze sposobów zwiększenia dochodów państwa jest podatek od eksportu kawy.
Formą protekcjonizmu państwowego są kontyngenty na pewne towary, ściśle określające ilość towaru, który można sprowadzić do kraju w określonym czasie. Przykładowo, rząd danego państwa może wprowadzić ograniczenia w zakresie importu sprzętu komputerowego, ustalając górną granicę na 10 tysięcy sztuk rocznie. ... czytaj dalej

Zgodnie z teorią względnych korzyści wszystkie kraje powinny pozwolić na funkcjonowanie całkowicie wolnego rynku. Tylko poprzez specjalizację i wymianę na wolnym, nie poddanym żadnym ograniczeniom rynku, partnerzy handlowi odniosą w dłuższym czasie korzyści.
Zwolennicy protekcjonizmu dowodzą, że ochrona rynku krajowego i ograniczenie importu prowadzi do ożywienia gospodarki, bo rodzimi producenci inwestują w produkcję towarów, które w innym przypadku byłyby sprowadzone. W ten sposób tworzą oni nowe miejsca pracy, co z kolei zasila kasę państwa wpływami z podatków.
Najczęściej wysuwanym przez zwolenników protekcjonizmu argumentem jest konieczność ochrony rynku przed tanimi towarami importowanymi. Załóżmy, że jakiś przedsiębiorca w Polsce produkuje i sprzedaje samochody na rynku krajowym, ale nie jest w stanie konkurować z tańszymi samochodami sprowadzanymi z Niemiec. Zgodnie z regułami wolnego handlu powinien on przestawić produkcję na dziedzinę, w której dysponowałby przewagą. Stosunkowo tania siła robocza byłaby lepiej wykorzystana w branży wymagającej zatrudnienia dużej liczby pracowników, na przykład w przemyśle odzieżowym. Wymiana handlowa obejmująca wymienione artykuły byłaby wówczas korzystna dla konsumentów w obu krajach -Polacy mogliby kupować tańsze niemieckie samochody, a Niemcy tańszą odzież z Polski.
O ile w kategoriach czysto ekonomicznych tego rodzaju polityka wydaje się być ... czytaj dalej

Na przestrzeni wieków powstało wiele różnych teorii traktujących o najbardziej opłacalnych wariantach funkcjonowania na rynku międzynarodowym. W XVII wieku uważano, że korzystniejszą sytuacją dla kraju jest przewaga eksportu nad importem. Pieniądze napływające do kraju zasilają bowiem skarb rezerwami srebra oraz złota i wpływają na wzrost zamożności państwa. Koncepcja ta znana jest jako merkantylizm. Popularność tej teorii powodowała, że w polityce handlowej często stosowano elementy protekcjonizmu państwowego. Celem było stworzenie takiej sytuacji na rynku, w której eksport przewyższałby import, co oznaczało, że wprowadzano zakazy przywozu pewnych towarów, lub nakładano niezmiernie wysokie podatki na towary importowane.
W późniejszym okresie ekonomiści stali na stanowisku, że nie powinno być ograniczeń w handlu pomiędzy państwami specjalizującymi się w produkcji pewnych towarów i osiągającymi względnie wysoką wydajność produkcji w tym zakresie. Kraj osiąga względne korzyści z produkcji, jeżeli koszty produkcji danego towaru są niższe w stosunku do kosztów produkcji innych towarów produkowanych taniej w innych państwach. Jeżeli jakiś kraj specjalizuje się w produkcji określonego towaru, który następnie sprzedaje uzyskując w zamian artykuły, których produkcja nie jest dla niego korzystna, to korzyść odnoszą wszyscy kontrahenci. Niektóre kraje uzyskują nad innymi przewagę w produkcji ... czytaj dalej

W najstarszych społecznościach handel miał postać bezgotówkowej wymiany towarów i usług. W tej prostej formie możliwości handlu są wyjątkowo ograniczone, a warunkiem funkcjonowania tego systemu jest tzw. równoczesne zapotrzebowanie. Oznacza to, że na przykład osoba pragnąca wymienić ziemniaki na skórę zwierzęcia musi znaleźć kogoś, kto będzie chciał wymienić skóry na ziemniaki. Z handlem wymiennym wiąże się także problem oszacowania wartości poszczególnych towarów i usług; trudno bowiem określić ile ziemniaków należy oddać za jedną skórę zwierzęcą. Tego rodzaju problemy narastały w miarę rozwoju gospodarki i poszerzania oferty towarów i usług będących przedmiotem wymiany. Rozwiązaniem było wprowadzenie pieniędzy, które stały się popularnym środkiem płatniczym i sposobem szacowania wartości towarów. Dzięki temu nastąpił rozwój i upowszechnienie handlu.
Dążenie do poprawy standardu życia sprzyjało rozszerzaniu kontaktów handlowych, które stopniowo zaczęły wykraczać poza granice lokalnych społeczności i obejmować swym zasięgiem coraz większe obszary. Ludzie zaczęli sprowadzać towary, których nie potrafili, lub nie chcieli sami produkować, z sąsiednich regionów i państw. W zamian sprzedawali towary własnej produkcji.
Niezwykle dynamiczny rozwój handlu międzynarodowego datuje się od czasów drugiej wojny światowej (1939-45), a jego znaczenie dla światowej gospodarki stale ... czytaj dalej