Biznes

Dziś rządy wielu krajów rozwijających się i słabo rozwiniętych zmuszone są spłacać wyższe raty długu niż wynoszą przychody z inwestycji, nowych kredytów i pomocy zagranicznej. Jednak ostatnio kampanie takie jak Jubileusz 2000 zmusiły państwa zachodnie do poważnego zastanowienia się nad możliwością umorzenia długów najuboższym krajom świata. Bank Światowy i Międzynarodowy Fundusz Walutowy zaczęły wprowadzać zmiany do swojej polityki kredytowej i poglądów na mechanizmy rozwoju gospodarczego. Wiąże się to z ostrymi demonstracjami anty kapitalistycznymi, które miały miejsce w czasie ostatnich obrad tych instytucji, ale głównie z faktem, że zdały sobie sprawę, że nie warto upierać się przy spłacie długów, które nigdy spłacone nie będą. ... czytaj dalej

Przed krajami przechodzącymi transformację ekonomiczną stają nieco inne problemy. Państwa, które zdecydowały się wprowadzić u siebie reformy gospodarcze i podjąć w tym celu odpowiednie kroki, na ich realizację otrzymały pomoc finansową. Do podstawowych wymagań należały tu liberalizacja cen, minimalizacja dotacji budżetowych, prywatyzacja większości przedsiębiorstw państwowych i otwarcie na inwestycje zagraniczne. W rezultacie nastąpiło w tych krajach przejściowe załamanie gospodarcze, ponieważ rozpadł się system łączący dotąd ściśle przedsiębiorstwa sektora państwowego. Rozwój firm prywatnych zaś i proces prywatyzacji przedsiębiorstw istniejących nie był szybki. W pierwszych latach po reformie w krajach takich jak Rosja produkcja gwałtownie spadła, pojawiło się nieznane dotąd zjawisko bezrobocia, wybuchła inflacja, oszczędności straciły wartość, na czym szczególnie ucierpiały warstwy najbiedniejsze, między innymi emeryci i renciści utrzymywani przez niewydolny system ubezpieczeń. W niektórych krajach, między innymi w Polsce, Czechach i na Węgrzech po kilku latach gospodarka zaczęła wychodzić z kryzysu. Rząd polski znów jest w stanie spłacać kredyty udzielone przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy, choć wcześniej ze względu na zły stan gospodarki spłatę długu państwowego trzeba było zawiesić.
Jednakże w innych państwach nie zdecydowano się na odejście od rozbudowanego systemu dotacji ... czytaj dalej

Istnieje wiele powodów utrudniających spłatę zaciągniętych długów przez kraje rozwijające się. Dużą część pożyczonych pieniędzy zmarnotrawiono na nietrafione inwestycje i przedsięwzięcia, bardzo często będące projektami rządowymi. Podstawą do uzyskania kredytu było przyjęcie przez kredytobiorcę tak zwanej polityki restrukturyzacji. Polegać ona miała na przyjęciu na rynek wewnętrzny kapitału zagranicznego (korporacje międzynarodowe i ponadnarodowe), nastawieniu gospodarki na produkcję dóbr i usług na eksport, a także
wprowadzeniu cięć w sektorze wydatków publicznych. Często prowadząc tego rodzaju politykę i podejmując takie przedsięwzięcia kredytobiorcy nie zdołali wypracować przychodów wystarczających na pokrycie rat kredytu. W niektórych przypadkach po otrzymaniu kredytu państwa biedne ubożały jeszcze bardziej, a przepaść między nimi i bogatymi powiększała się.
Dodatkowo w latach osiemdziesiątych koszty kredytów gwałtownie wzrosły wraz ze zwyżką pozycji dolara amerykańskiego. Ponieważ właśnie w dolarach rozliczano większość kredytów, państwa zaciągające pożyczki musiały eksportować znacznie więcej towarów i usług, by otrzymać za nie tę samą sumę w dolarach.
W tym czasie na całym świecie wzrosły stopy procentowe, co jeszcze zwiększyło obciążenia spoczywające na dłużnikach. Część kredytów inwestycyjnych dla krajów rozwijających się została wydana przez ... czytaj dalej

Wiele krajów rozwijających się, na przykład Brazylia, Indonezja czy Tanzania, winnych jest bardzo duże sumy rządom takich państw jak Wielka Brytania, Stany Zjednoczone i Japonia. Także państwa Europy Środkowo-Wschodniej: Polska, Czechy, Węgry oraz kraje powstałe po rozpadzie Związku Radzieckiego w ostatnich latach zaciągnęły zobowiązania finansowe wobec rządów i instytucji świata zachodniego.
Według tradycyjnej teorii rozwój gospodarczy najłatwiej osiągnąć zwiększając produkcję towarów i usług poprzez inwestycje. W terminologii ekonomicznej inwestowanie oznacza powiększanie zasobów kapitałowych, na które składają się między innymi kapitał finansowy, wielkość zaplecza technicznego (maszyny, urządzenia), liczba uruchamianych fabryk. Towarami kapitałowymi są więc takie dobra, które należy wytworzyć, żeby móc produkować inne towary lub świadczyć usługi. W latach siedemdziesiątych wiele państw Trzeciego Świata pożyczało pieniądze – głównie z banków i instytucji krajów rozwiniętych, aby finansować tego typu inwestycje. Kredytów udzielano na zasadach analogicznych do kredytów komercyjnych zaciąganych przez potrzebujące dofinansowania przedsiębiorstwa w bankach, różniły się one głównie skalą wielkości.
Wśród kredytobiorców znalazła się także Polska, rządzona przez PZPR z Edwardem Gierkiem na czele, w której pieniądze otrzymane z Zachodu topiono w nietrafionych inwestycjach. ... czytaj dalej