Biznes

Chleb jest klasycznym przykładem towaru, który ma nieelastyczną cenę: ludzie zawsze go potrzebują – to podstawowy produkt żywnościowy – i dlatego bez względu na osiąganą wielkość dochodu będzie on kupowany w pierwszej kolejności. W przeciwieństwie do tego, popyt na różne gatunki chleba wykazuje już pewną elastyczność. Dzieje się tak dlatego, że w większości systemów ekonomicznych występuje kilka rodzajów chleba i, z praktycznych powodów, każdy z nich jest tak samo dobry jak wszystkie inne. Dlatego też, jeśli cena któregoś z gatunków chleba wzrośnie zbyt znacznie, to sprzedaż jego zmaleje kosztem wzrostu sprzedaży tych gatunków chleba, które są oferowane po niższych ceanch. Taki jest niezmiennie los produktów z elastycznymi cenami na rynku, na którym istnieje wybór – innymi słowy jest to pewien rodzaj konkurencji.
Z reguły, jak wykazują ekonomiści, towary o największej elastyczności cen to towary luksusowe, takie jak na przykład czekolada czy magnetowidy – najważniejszym powodem jest to, że nie są one niezbędne. Gdyby ceny tych produktów miały nagle wzrosnąć, lub gdyby z jakiegoś powodu zmalała dostępność pieniędzy i kredytów, konsumenci kupiliby znacznie mniej tych produktów, gdyż nie są one artykułami podstawowymi niezbędnymi do życia. ... czytaj dalej

Wiemy już, w jaki sposób wielkość podaży zależy od zmian cen, nie wzięliśmy jednak pod uwagę czasu, jaki musi upłynąć, zanim podaż zareaguje na zmianę ceny. Ekonomiści argumentują, że chwila jest tak krótkim okresem, że podaż nie może w ogóle zareagować. Jednak w krótkim czasie można zwiększyć podaż, jeśli więcej różnych składników potrzebnych do produkcji – tych, które można łatwo uzyskać – wcześniej się zakupi. W późniejszym czasie firma może kupić pozostałe składniki. Powiedzmy, że na przykład przedsiębiorstwo Koala może kupić dodatkową fabrykę produkującą napoje lub zatrudnić więcej pracowników. W rezultacie, w dłuższym czasie podaż może zostać znacznie zwiększona.
Elastyczność popytu określa zmiany wielkości popytu na jakiś produkt w zależności od zmian ceny. Podobnie, elastyczność podaży mierzy, jak wielkość podaży jakiegoś produktu zależy od zmian ceny. Jeśli popyt na jakiś produkt jest elastyczny,
oznacza to, że wraz ze zmianą ceny znacznie zmieni się wielkość popytu. Jeśli zaś ten popyt jest nieelastyczny, ceny mogą rosnąć lub maleć, lecz nie wywoła to żadnych widocznych zmian w wielkości zgłaszanego popytu. ... czytaj dalej

Cena nie jest jedynym czynnikiem wpływającym na wielkość podaży towaru czy usługi. Wyobraźmy sobie, że związek zawodowy pracowników przedsiębiorstwa Koala wynegocjuje znaczną podwyżkę płac i firma musi zapłacić robotnikom wyższe stawki godzinowe. Zwiększa to średni koszt wyprodukowania puszki napoju z 2 złotych na 3 złote, co spowoduje całkowitą redukcję zysków. Wywoła to zmniejszenie podaży przy nie zmienionej cenie produktu, tym samym powodując przemieszczenie się po krzywej podaży z punktu S do S1 Będziemy mieli do czynienia z odwrotną sytuacją, jeśli całkowite koszty produkcji spadną ze względu na spadek ceny podstawowego surowca do produkcji puszek – aluminium. Przy dowolnej cenie produktu zysk wzrośnie, czyli w tym przypadku nastąpi przesunięcie po krzywej podaży z punktu S do S2.
Ogólnie można stwierdzić, że im niższa jest cena środków użytych do produkcji, tym większy zysk przyniesie firmie wytwarzanie towaru, a więc tym więcej tego towaru będzie ona oferowała do sprzedaży. I odwrotnie, im wyższa będzie cena środków potrzebnych do wytworzenia towaru, takich jak koszty robocizny, czynsz, materiały niezbędne w procesie produkcji, dodatki smakowe do napojów itp., tym mniej zyskowna stanie się produkcja i mniej towaru znajdzie się w sprzedaży.
Podaż jest również zdeterminowana w pewnym stopniu przez ceny innych produktów. Na przykład, jeśli cena lemoniady wzrośnie w porównaniu z ... czytaj dalej

Produkt zastępczy, to taki, który może zostać zakupiony przez konsumenta zamiast produktu, którego cena wzrosła. Na przykład, jeśli z jakiegoś powodu wzrośnie cena masła, wtedy można stwierdzić z dużym prawdopodobieństwem, że zwiększy się popyt na margarynę. Takie dobra, które mogą zastąpić inne nazywa się substytutami.
Podobnie, gdyby zwiększyła się cena Koala Coli jest bardziej prawdopodobne, że chłopiec zdecyduje się na kupno innego gatunku coli niż, że kupi mniejszą ilość droższego napoju. Może wystąpić
również inna sytuacja: chłopiec postanowi kupić puszkę tańszej lemoniady, zamiast droższego napoju gazowanego. Zjawisko to jest znane pod nazwą substytucji dóbr konsumpcyjnych.
Produkt komplementarny to taki, którego zakup wymusza nabycie innego niezbędnego przy eksploatacji tamtego dobra. Przyjmijmy, że maleje cena odtwarzaczy minidysków. W takim przypadku konsumenci zaczną kupować nie tylko więcej tych odtwarzaczy, ale również samych minidysków.
Wpływ reklamy i mody na podaż i popyt ma ogromne znaczenie; kupujący nowe dżinsy przy wyborze biorą pod uwagę nie tylko cenę różnych marek spodni, istotna jest również moda. Gdy w modzie są spodnie dzwony, jest wielce prawdopodobne, że konsumenci chętniej nabędą właśnie takie spodnie, a nie te o prostych nogawkach, nawet jeśli te drugie będą tańsze. Podobnie kupujący często gotowi są zapłacić znacznie większą sumę za ... czytaj dalej

Do tej pory rozważaliśmy bardzo proste przykłady podaży i popytu. W obu przedstawianych modelach liczba czynników była stała. W przypadku popytu przyjęto, że dochody konsumentów, jak również i ceny innych produktów, pozostają niezmienne. Jeśli chodzi o podaż założono, że współczynniki określające koszty produkcji oraz ceny innych produktów nie ulegają zmianie. Jednakże cena produktu czy usługi nie jest jedynym czynnikiem determinującym wielkość podaży i popytu.
Jeśli kieszonkowe chłopca wynosiłoby na przykład 16 zamiast 12 złotych, byłby on w stanie kupić większą ilość coli o określonej cenie. Podobnie, jeżeli jego kieszonkowe wynosiłoby 8 złotych, mógłby kupić mniej puszek napoju. Gdy wzrastają dochody, krzywa popytu przesuwa się na zewnątrz z punktu D do D2, z drugiej strony spadek dochodów powoduje przesunięcie się krzywej do wewnątrz z punktu D do D2.
Istnieje kilka innych zmiennych czynników, wpływających na wielkość popytu. Najważniejszymi z nich są ceny innych zastępujących lub uzupełniających dany towar produktów, reklama i moda, a także cena i stopień dostępności kredytów. ... czytaj dalej

Aby zilustrować to pojęcie, wyobraźmy sobie, że przedsiębiorstwo o nazwie Koala wytwarza napoje chłodzące, w tym również rodzaj coli sprzedawany jako Koala Cola. Co tydzień sprzedaje 5000 puszek coli w cenie 3 złotych każda. Wyprodukowanie jednej puszki kosztuje firmę 2 złote. Tygodniowy zysk producenta Koala Coli pochodzący ze sprzedaży pięciu tysięcy puszek coli minus koszt wyprodukowania tych puszek =
(5000 x 3) – (5000 x 2) = 15000 – 10000 =
= 5000 złotych
Przyjmijmy teraz, że z jakiegoś powodu cena Koala Coli wzrasta do 4 złotych. Jeśli przedsiębiorstwo nadal będzie produkowało i sprzedawało tygodniowo 5000 puszek coli, to jego zysk wzrośnie do 10000 złotych. To bardzo duży przyrost zysku, dlatego też, z dużym prawdopodobieństwem, właściciele i menadżerowie firmy będą chcieli zarobić jeszcze więcej. Aby to osiągnąć, należy zwiększyć produkcję coli. Gdy wzrośnie cena produktu lub usługi, produkcja tego towaru czy usługi staje się znacznie bardzie opłacalna. Jeśli nie zmieniają się inne czynniki, przedsiębiorstwa będą próbowały sprzedać więcej tego towaru.
Jeśli nastąpi coś przeciwnego, to znaczy spadnie cena Koala Coli, firma uzna, że jej produkcja staje się mało opłacalna. W przypadku, gdyby cena produktu spadła poniżej kosztów produkcji, wtedy firma mogłaby nawet doświadczyć strat finansowych. W takiej sytuacji spadnie podaż coli lub nawet jej wytwarzanie ... czytaj dalej

W wielu państwach istnieją instytucje odpowiedzialne za sprawdzanie, czy ubezpieczyciele działają tak, by utrzymać płynność finansową i zapewnić ubezpieczonym maksymalną ochronę oraz właściwe warunki umowy i ich realizację. Mają też czuwać nad tym, by agenci posiadali odpowiednie kwalifikacje.
W latach 70. XX wieku w państwach zachodnich, a w naszym rejonie Europy po 1989 r., w sektorze usług finansowych (obejmującym między innymi banki i towarzystwa ubezpieczeniowe) nastąpił gwałtowny rozwój i zaszły istotne zmiany, w wyniku którycji zasady funkcjonowania, usługi i produkty firm działających w różnych gałęziach sektora finansowego upodobniły się do siebie w znacznym stopniu. Wiele banków ma teraz własne fundusze ubezpieczeniowe (niektóre polskie banki założyły otwarte fundusze emerytalne stanowiące tzw. drugi filar systemu emerytalnego).
Technika komputerowa usprawniająca analizę informacji umożliwia firmom ubezpieczeniowym dostosowywanie usług do potrzeb poszczególnych klientów. Z kolei rozwój Internetu zapewnił klientom lepszą orientację w ofercie towarzystw ubezpieczeniowych – ich usługach i cenach.
Na sytuację na rynku ubezpieczeniowym wpływa także postęp naukowo-techniczny. Na przykład w najbliższym czasie będzie możliwe określenie genetycznej podatności jednostki na różne choroby, co może wpłynąć na wysokość płaconych przez nią składek ubezpieczeniowych. Takie ... czytaj dalej

Ubezpieczenia na życie zapewniają spadkobiercom ubezpieczonego (najczęściej członkom rodziny) rekompensatę w przypadku jego śmierci. Jest to ważne szczególnie, gdy umiera osoba, która utrzymuje rodzinę i pozostali jej członkowie mogą mieć trudności w sprostaniu wszystkim obciążeniom finansowym. Ubezpieczenia zdrowotne pokrywają koszty opieki medycznej, stanowią też podstawę uzyskania rekompensaty wypłaconej ubezpieczonemu, który długo choruje lub odniósł trwały uszczerbek na zdrowiu. Polisa rentowa zapewnia osobie ubezpieczonej środki do życia, gdy utraci ona zdolność do wykonywania pracy ze względu na zły stan zdrowia.
Ubezpieczenia emerytalne stanowią fundusze wypłacane po osiągnięciu przez posiadacza polisy wieku emerytalnego. Dzięki nim ubezpieczony nie pozostanie bez środków do życia, gdy nie będzie mógł już dłużej pracować ze względu na zaawansowany wiek. ... czytaj dalej

Underwriting to jedna ze standardowych procedur w działalności współczesnych firm ubezpieczeniowych. Polega on na ocenie wielkości ryzyka związanego z podpisaniem umowy ubezpieczeniowej oraz zadecydowaniu o jej warunkach na podstawie wniosków z analizy. Ocenie podlegają różnorodne czynniki, w zależności od rodzaju ubezpieczenia.
W wielu krajach istnieją także organizacje niekomercyjne zajmujące się ubezpieczaniem własnych członków i klientów. Nie płacą one dywidend, nie dzielą ani nie wypracowują zysków, często zwalnia się je od podatków. Na podobnych zasadach działają także organizacje charytatywne, często prowadzone w ramach ruchów religijnych. Znaczenie tego typu działalności w ostatnich latach bardzo wzrosło.
Poza ubezpieczeniami indywidualnymi i grupowymi w większości krajów podstawowe ubezpieczenia zapewnia państwo w ramach systemu opieki zdrowotnej lub w powiązaniu z nim. W Stanach Zjednoczonych, na przykład, funkcjonują systemy Medicare – gwarantujący ubezpieczenie zdrowotne osobom powyżej 65. roku życia oraz Medicaid – ułatwiający pokrycie kosztów leczenia osobom o niskich dochodach, oba finansowane przez budżet. W Polsce koszt podstawowych usług medycznych pokrywany jest z kasy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Budżet tej instytucji pochodzi przede wszystkim ze składek opłacanych obowiązkowo przez wszystkich pracujących i ich pracodawców. Poza tym państwo często gwarantuje ... czytaj dalej

Dziś rządy wielu krajów rozwijających się i słabo rozwiniętych zmuszone są spłacać wyższe raty długu niż wynoszą przychody z inwestycji, nowych kredytów i pomocy zagranicznej. Jednak ostatnio kampanie takie jak Jubileusz 2000 zmusiły państwa zachodnie do poważnego zastanowienia się nad możliwością umorzenia długów najuboższym krajom świata. Bank Światowy i Międzynarodowy Fundusz Walutowy zaczęły wprowadzać zmiany do swojej polityki kredytowej i poglądów na mechanizmy rozwoju gospodarczego. Wiąże się to z ostrymi demonstracjami anty kapitalistycznymi, które miały miejsce w czasie ostatnich obrad tych instytucji, ale głównie z faktem, że zdały sobie sprawę, że nie warto upierać się przy spłacie długów, które nigdy spłacone nie będą. ... czytaj dalej